Victim Blaming, Karma en het Misverstaan van Systemen

We kennen allemaal de term victim blaming:
– het moment waarop mensen suggereren dat een slachtoffer (deels) verantwoordelijk is voor wat hem of haar is overkomen.

Voorbeelden:

• “Wat deed je daar op dat tijdstip?”
• “Wat had je aan?”
• “Waarom verzette je je niet?”

Ook het concept karma wordt vaak zo gebruikt:

“Je krijgt terug wat je zelf hebt veroorzaakt.”
Bijvoorbeeld:
– iemand die slecht met vrouwen omgaat, krijgt later een vrouw die hem terroriseert.

De denkwijze van victim blaming en karma

Beide ideeën doen hetzelfde:

• Ze herkennen wél dat er systemen zijn,
• Maar ze reduceren systemen tot simpele rekensommen: 1 + 1 = 2.

De werkelijkheid is veel complexer:
– systemen werken met lagen, invloeden en onzichtbare parameters.

Waarom het nooit de schuld van het slachtoffer is

Ja:

• sommige plekken zijn gevaarlijker
• sommige gedragingen trekken aandacht
• sommige situaties vergroten risico’s

Maar dat geeft nooit recht om de verantwoordelijkheid bij het slachtoffer te leggen.

Misdadigers zijn vaak professionals in manipulatie, timing en machtsdynamiek:
– net zoals ik mijn inzichten niet op school leerde,
– zo volgen zij geen opleiding tot dader, maar beheersen ze het wel.

Systeemdenken in het dagelijks leven

Er bestaan altijd machtsverschillen.
Zelfs in situaties waar je denkt voorbereid te zijn:
– een arts die medische termen gebruikt die jij niet begrijpt
– een instantie die ingewikkelde regels hanteert waardoor jij geen duidelijkheid krijgt

Je kunt niet alles voorkomen.
Daarom moet de ander jou respecteren → dát is de basis van veiligheid.

Victim blaming en karma zijn systeemblind

Victim blaming en karma (in simplistische vorm):

• minimaliseren systeemwerking
• maken er moralistische oorzaak-gevolg-verhalen van
• en verliezen daarmee zicht op hoe onrecht écht ontstaat

---

De sleutel: begin met begrijpen

Wie werkelijk wil voorkomen dat slachtoffers blijven ontstaan:
-> moet stoppen met tellen,
-> en beginnen met begrijpen hoe het systeem werkt.

Dat is de enige weg naar echte preventie.